Lojistik Sözlüğü
Lojistik, dış ticaret ve gümrük dünyasında sık kullanılan terimlerin açıklamaları.
Belgeler
A.TR Dolaşım Belgesi
Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği kapsamında sanayi ürünlerinin gümrük vergisinden muaf geçişini sağlayan belgedir.
ATA Karnesi (ATA Carnet)
Eşyaların gümrük vergisi ödenmeksizin geçici kabulüne ve uluslararası dolaşımına olanak sağlayan pasaport niteliğindeki belgedir.
CIM Taşıma Senedi (CIM Consignment Note)
Uluslararası demiryolu eşya taşımacılığında gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasındaki sözleşmeyi kanıtlayan belgedir.
CMR Belgesi (Uluslararası Karayolu Taşıma Senedi)
CMR Sözleşmesine tabi uluslararası karayolu taşımalarında gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasındaki anlaşmayı belgeleyen irsaliyedir.
Commercial Invoice (Ticari Fatura)
Sertifikalı ihracat veya ithalat işlemlerinde satıcı tarafından alıcı adına kesilen resmi satış faturasıdır.
Çeki Listesi (Packing List)
Sevkiyat dahilindeki kapların içeriğini, net/brüt ağırlıklarını ve ölçülerini detaylandıran ambalaj listesidir.
EUR.1 Dolaşım Belgesi
Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalanmış ülkelerle yapılan ticarette tercihli gümrük tarifesinden yararlanmayı sağlayan menşe belgesidir.
Express Cargo Bill / Sea Waybill (SWB)
Mülkiyet devri sağlamayan, orijinal nüsha ibrazı gerektirmeksizin malın varışta teslimini sağlayan deniz taşıma senedidir.
FIATA FBL (FIATA Multimodal Transport Bill of Lading)
FIATA üyesi taşıma işleri komisyoncuları tarafından düzenlenen uluslararası geçerliliğe sahip kombine taşıma konşimentosudur.
HAWB (House Air Waybill / Ara Hava Taşıma Senedi)
Hava kargo acentesi (Freight Forwarder) tarafından gerçek gönderici ve alıcı adına düzenlenen ara kargo senedidir.
Konşimento (Bill of Lading - B/L)
Taşıyan tarafından düzenlenen, malların teslim alındığını gösteren ve kıymetli evrak niteliğindeki taşıma senedidir.
Manifesto (Cargo Manifest)
Taşıma aracında bulunan tüm kargoların detaylı özet listesini içeren resmi taşıma beyanı belgesidir.
MAWB (Master Air Waybill / Ana Hava Taşıma Senedi)
Asıl hava yolu taşıyıcısı (havayolu şirketi) tarafından acenteye hitaben düzenlenen ana hava taşıma senedidir.
Menşe İspat Belgeleri
Uluslararası ticarete konu eşyanın üretildiği veya işlendiği ülkeyi resmi olarak kanıtlayan belgeler grubudur.
Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin)
İhraç edilen malın hangi ülkede üretildiğini veya imal edildiğini resmi olarak belgeleyen menşe belgesidir.
MSDS (Material Safety Data Sheet / Güvenlik Bilgi Formu)
Kimyasal maddelerin tehlike derecesini, saklama ve taşıma koşullarını içeren resmi içerik belgesidir.
Nakliyat Emtia Sigortası (Cargo Insurance)
Taşınan malların kaza, hırsızlık, ıslanma veya kaybolma gibi risklere karşı güvence altına alınmasıdır.
Nakliyat Sigorta Poliçesi
Sigorta şirketi tarafından düzenlenen ve taşınan yükün teminat kapsamını gösteren resmi poliçedir.
Navlun Faturası
Taşıma hizmetini gerçekleştiren lojistik firmasının taşıma bedeli ve ek masraflar için düzenlediği resmi faturadır.
Ordino (Delivery Order / Teslim Talimatı)
Taşıyanın gümrükteki mala el koyma hakkından feragat ederek malın alıcıya teslim edilmesini onayladığı belgedir.
Orijinal Konşimento (Original Bill of Lading)
Üzerinde ıslak imza/kaşe bulunan ve malın mülkiyetini temsil eden 3 nüshalı fiziki kıymetli evraktır.
Proforma Fatura
Alıcı ve satıcı arasında teklif ve sipariş teyidi amacıyla düzenlenen, bağlayıcı ödeme doğurmayan ön faturadır.
Ro-Ro Yükleme Talimatı
Tır veya araçların Ro-Ro gemisine kabul edilmesi ve gemi rezervasyonu için düzenlenen belgedir.
SMGS Taşıma Senedi
Doğu Avrupa, Baltık, Çin ve Orta Asya ülkeleri arasındaki demiryolu taşımalarında kullanılan uluslararası sevk irsaliyesidir.
Taşıma Sözleşmesi (Contract of Carriage)
Yükletici ile taşıyıcı arasında taşıma şartlarını, navlun bedelini ve sorumlulukları belirleyen yasal anlaşmadır.
Telex Release (Teleks Salıverme)
Orijinal konşimento basılmasına gerek kalmadan yükün elektronik bildirimle alıcıya teslim edilmesidir.
Depolama ve Operasyon
ABC Analizi (Envanter Yönetimi)
Stokların değer, satış hacmi ve önem derecelerine göre A, B ve C gruplarına ayrılarak yönetilmesidir.
Ardiye Ücreti (Storage Fee)
Havalimanı veya liman depolarına giren yüklerin ücretsiz bekleme süresinden sonra ödediği barınma bedelidir.
Batch Picking (Toplu Sipariş Toplama)
Birden fazla siparişte ortak yer alan ürünlerin depodan tek bir seferde toplu olarak çıkarılmasıdır.
Birleştirmeli Çapraz Sevkiyat (Consolidated Cross-Dock)
Farklı tedarikçilerden gelen malların depoda bir araya getirilip tek bir sevkıyat halinde alıcıya gönderilmesidir.
Cross-Docking (Çapraz Sevkiyat)
Tedarikçilerden gelen malların depoda stoklanmadan doğrudan çıkış araçlarına aktarıldığı lojistik operasyonudur.
Depo Lokasyon Adresi (Location ID)
Depodaki her bir raf hücresine verilen koridor, raf, kat ve göz bilgisini içeren benzersiz adrestir.
E-Ticaret İade Yönetimi
Müşteriden geri dönen ürünlerin kontrol edilmesi, yeniden stoğa alınması veya yenilenmesi operasyonudur.
Elleçleme (Handling)
Depo veya limanlarda eşyanın yerinin değiştirilmesi, ambalajlanması, paletlenmesi veya tasnif edilmesidir.
FIFO (First In, First Out / İlk Giren İlk Çıkar)
Depoya ilk giren ürünün ilk olarak sevk edilmesini öngören envanter yönetim yöntemidir.
Fırsatçı Çapraz Sevkiyat (Opportunistic Cross-Docking)
Depoya gelen ürünlerin anlık ihtiyaç doğrultusunda stok rafına alınmadan doğrudan bekleyen sipariş çıkışına aktarılmasıdır.
Fiziki Stok Sayımı (Cycle Counting)
Depodaki fiili ürün miktarlarının belirli periyotlarla sayılarak sistem kayıtlarıyla karşılaştırılmasıdır.
Flow-Through (Akan Dağıtım)
Gelen ürünlerin depoya girdiği an ayıklanarak beklemeden çıkış kapılarına sevk edildiği cross-dock türüdür.
Fulfillment (E-Ticaret Sipariş Karşılama)
E-ticaret siparişinin alınmasından, depolanması, paketlenmesi, kargolanması ve iade süreçlerinin tamamının yönetimidir.
Genel ve Özel Antrepolar
Antrepoların işletme hakkı ve kullanıcı profilini belirleyen A, B, C, D, E ve F tipi gümrüklü depo sınıflandırmasıdır.
Güvenlik Stoğu (Safety Stock)
Talepten doğabilecek ani artışlara veya tedarik gecikmelerine karşı önlem olarak elde tutulan ekstra stoktur.
Lashing (Yük Sabitleme)
Taşıma esnasında kargonun devrilmesini veya kaymasını önlemek amacıyla sapan ve halatlarla sabitlenmesidir.
LIFO (Last In, First Out / Son Giren İlk Çıkar)
Depoya en son giren stok ürünün ilk olarak sevk edilmesini esas alan depolama mantığıdır.
Minimum-Maksimum Stok Seviyeleri
Depoda tutulması gereken en az ve en çok ürün miktarını belirleyen stok kontrol sınırlarıdır.
Order Cycle Time (Sipariş Döngü Süresi)
Müşterinin sipariş butonuna bastığı andan ürünün kargo aracına yüklendiği ana kadar geçen süredir.
Önceden Paketlemeli Çapraz Sevkiyat (Pre-Pitched Cross-Dock)
Tedarikçinin ürünleri doğrudan nihai mağaza veya alıcı bazında etiketleyip koliye koyarak depoya gönderdiği sistemdir.
Palet (Euro Palet)
Yüklerin forklift veya transpalet ile kolayca taşınabilmesi için altına koyulan 80x120 cm standart ahşap/plastik altlıktır.
Palet Başı Günlük Depolama Ücreti
Depoda muhafaza edilen her bir palet için günlük veya aylık olarak hesaplanan kira bedelidir.
Palet Giriş / Çıkış (Giriş-Çıkış Ücreti)
Depolara giren veya depodan çıkarılan palet başına alınan operasyonel elleçleme hizmet bedelidir.
Palet Raflı Depolama Sistemi
Depolarda dikey alanı maksimum düzeyde kullanmak için tasarlanmış çok katlı çelik raf sistemidir.
Pick & Pack (Toplama ve Paketleme)
Müşteri siparişine göre raftan ürünlerin toplanması ve kargolanmak üzere paketlenmesi sürecidir.
Putaway (Yerleştirme / Adrese Alma)
Mal kabulü tamamlanan ürünlerin depodaki nihai raf veya hücre adresine taşınması işlemidir.
RFID ve Barkod Sistemleri
Depo içindeki ürün hareketlerinin el terminalleri ve radyo frekansları ile hatasız takibini sağlayan teknolojidir.
SKU (Stock Keeping Unit / Stok Tutma Birimi)
Depodaki her farklı renk, beden veya modeldeki ürüne verilen benzersiz stok takip kodudur.
Soğuk Hava Deposu (Cold Storage)
Bozulabilir ürünlerin tazeliğini korumak için sıcaklığı ve nem oranı iklimlendirilen özel depodur.
Stivadorluk (Stevedoring / Gemi Tahliye ve Yükleme)
Gemilerin ambarlarına kargonun yüklenmesi, istiflenmesi veya araçlardan tahliye edilmesi işçilik operasyonudur.
Stok Hızı (SKU Velocity)
Bir ürünün depodaki raftan çıkış ve dönme sıklığını ifade eden operasyonel ölçüttür.
Transpalet
Paletlenmiş yükleri düz zeminde hidrolik güçle kaldırarak kısa mesafede taşımaya yarayan manuel veya akülü depo aracıdır.
Wave Picking (Dalga Bazlı Sipariş Toplama)
Siparişlerin teslimat rotası, taşıyıcı firma veya kargo kalkış saatine göre gruplandırılarak belirli zaman aralıklarında toplanmasıdır.
WMS (Warehouse Management System / Depo Yönetim Sistemi)
Depo içerisindeki mal kabul, adresleme, toplama ve sevkiyat süreçlerini dijital olarak yöneten yazılımdır.
Gümrük ve Dış Ticaret
Akreditif (Letter of Credit - L/C)
Alıcının bankası tarafından satıcıya, belgelerin uygunluğu karşılığında ödeme yapılacağını garanti eden şartlı taahhüttür.
Antrepo
Gümrük gözetimi altındaki eşyanın vergileri ödenmeden muhafaza edildiği lisanslı depolama alanıdır.
Antrepo Beyannamesi (AN Tipi)
Yurt dışından gelen eşyanın gümrük antreposuna konulması için düzenlenen gümrük rejim beyanıdır.
Dahilde İşleme Rejimi (DİR)
İhraç edilecek nihai ürünlerin üretiminde kullanılacak ham maddelerin gümrük vergisiz ithal edilmesini sağlayan teşvik sistemidir.
Fiili İhracat
Serbest dolaşımdaki bir malın ihracat gümrüklemesi tamamlanarak Türkiye Gümrük Bölgesini terk etmesidir.
Geçici Depolama Yeri
Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen eşyanın gümrükçe onaylı bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar kaldığı korumalı yerdir.
Geçici İhracat Rejimi
Yerli ürünlerin tamir, sergilenme veya işlenme amacıyla yurt dışına gönderilip tekrar geri getirilmesidir.
Geçici Kabul (Gümrük Rejimi)
Yurt dışından gelen eşyanın gümrük vergilerinden tam veya kısmi muafiyetle geçici süreyle Türkiye'ye girmesidir.
Geri Gelen Eşya
Serbest dolaşımdaki eşyanın ihraç edildikten sonra çeşitli nedenlerle işlem görmeden Türkiye Gümrük Bölgesine geri getirilmesidir.
GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu)
Uluslararası ticarette ürünlerin sınıflandırılmasında kullanılan 12 haneli gümrük tarife kodudur.
Gümrük Beyan Sahibi (Mükellef)
Kendi adına gümrük beyannamesi veren veya adına beyanname verilen gerçek ya da tüzel kişidir.
Gümrük Beyannamesi
Gümrük idaresine eşyanın rejim, nitelik ve değer detaylarının yazılı olarak bildirildiği resmi belgedir.
Gümrük Muayene Memuru
Gümrüğe sunulan beyannameleri, evrakları ve eşyayı fiziki olarak denetlemekle yetkili gümrük görevlisidir.
Gümrük Mührü (Customs Seal)
Gümrük denetimindeki tır, konteyner veya vagonların izinsiz açılmasını önlemek amacıyla takılan numaralı güvenlik mührüdür.
Gümrük Müşaviri
Dış ticaret yapan firmalar adına gümrük idarelerinde işlemleri yürütmeye yetkili lisanslı meslek mensubudur.
Gümrük Tasfiyesi
Yasal süreleri içinde gümrükten çekilmeyen veya terk edilen eşyanın devlet eliyle elden çıkarılmasıdır.
Gümrük Teminat Mektubu
Gümrük rejimleri esnasında doğabilecek vergilerin ödeneceğini garanti etmek için bankadan alınan belgedir.
Gümrüklü Depo (Bonded Warehouse)
Henüz ithalat vergileri ödenmemiş eşyaların gümrük denetimi altında muhafaza edildiği depolardır.
Hariçte İşleme Rejimi (HİR)
Serbest dolaşımdaki malların işlenmek veya tamir edilmek üzere geçici olarak yurt dışına ihraç edilmesidir.
İthalat Vergileri ve Fonlar
Eşyanın gümrükten çekilmesi sırasında ödenmesi gereken Gümrük Vergisi, KDV, ÖTV ve ilave yükümlülüklerdir.
Kırmızı Hat (Gümrük Kontrol Hattı)
Gümrükte eşyanın hem fiziki olarak muayene edildiği hem de belgelerinin detaylı incelendiği denetim kanalıdır.
Mal Mukabili Ödeme (Cash Against Goods)
Alıcının malı teslim alıp gümrükten çektikten sonra bedelini satıcıya ödediği güvene dayalı ödeme şeklidir.
Mavi Hat (Gümrük Kontrol Hattı)
Eşyanın tesliminden sonra belge ve defter denetimine tabi tutulduğu sonradan kontrol hattıdır.
Onaylanmış Kişi Statüsü (OKSB)
Belirli performans ve güvenilirlik şartlarını karşılayan dış ticaret firmalarına tanınan basitleştirilmiş gümrük kolaylığıdır.
Özet Beyan (Summary Declaration)
Taşıma aracının gümrük bölgesine girmesinden veya çıkmasından önce gümrük idaresine elektronik sunulan ön bilgidir.
Peşin Ödeme (Advance Payment / Cash in Advance)
Alıcının mal bedelini sevkiyat gerçekleşmeden önce satıcının hesabına transfer ettiği ödeme yöntemidir.
Sarı Hat (Gümrük Kontrol Hattı)
Eşyanın fiziki muayenesine gerek duyulmaksızın sadece belgelerinin incelendiği gümrük kontrol kanalıdır.
Serbest Bölge (Free Zone)
Ülkenin siyasi sınırları içinde olmakla birlikte gümrük hattı dışında sayılan, vergi teşvikli özel ekonomik alandır.
Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi (İthalat)
Yabancı bir ülkeden gelen eşyanın vergileri ödenerek milli eşya statüsü kazanması işlemidir.
T1 Belgesi (Topluluk Transit Belgesi)
AB üyesi olmayan üçüncü ülke menşeili eşyaların AB gümrük bölgesinde vergisiz transit taşınmasını sağlayan belgedir.
T2 Belgesi
AB veya Ortak Transit tarafı ülkelerde serbest dolaşımda bulunan eşyanın transit taşınmasında kullanılan belgedir.
Teminatlı Araç (Gümrüklü Araç)
Gümrük denetimindeki eşyaları bir gümrük noktasından diğerine taşımak için yetkilendirilmiş araçtır.
TIR Karnesi (Carnet TIR)
TIR Sözleşmesine taraf ülkeler arasında, gümrük teminatı sağlayarak karayoluyla transit taşımayı kolaylaştıran belgedir.
Transit Ticaret
Malların gümrük bölgesine girmeden veya serbest dolaşıma sokulmadan bir foreign ülkeden diğerine satılmasıdır.
TSE ve TAREKS Denetimleri
İthal edilen ürünlerin insan sağlığı ve standartlara uygunluğunun gümrükte elektronik denetlenmesidir.
Vesaik Mukabili Ödeme (Documentary Collection)
Satıcının malı sevk ettikten sonra sevk belgelerini banka aracılığıyla alıcıya ödeme karşılığı teslim ettiği yöntemdir.
Yerinde Gümrükleme (On-Site Customs Clearance)
Yetkili firmaların ihracat veya ithalat yüklerini gümrük idaresine gitmeden kendi tesislerinde gümrüklemesidir.
Yeşil Hat (Gümrük Kontrol Hattı)
Eşyanın ne fiziki muayenesine ne de belge kontrolüne tabi tutulmadan doğrudan çekildiği hızlı gümrük kanalıdır.
Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS / AEO)
Gümrük yükümlülüklerini yerine getiren güvenilir firmalara uluslararası ticarette ayrıcalık sağlayan statüdür.
Incoterms
CFR (Cost and Freight / Maliyet ve Navlun)
Satıcının varış limanına kadarki navlun ücretini ödediği, ancak deniz sigortası yükümlülüğünün alıcıda olduğu Incoterms terimidir.
CIF (Cost, Insurance and Freight / Maliyet, Sigorta ve Navlun)
Satıcının mal bedeline ek olarak varış limanına kadarki navlun ve asgari deniz sigortası giderlerini karşıladığı kuraldır.
CIP (Carriage and Insurance Paid To / Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Teslim)
Satıcının varış yerine kadarki navluna ek olarak alıcı adına geniş kapsamlı (Enstitü Yük Klozları A) sigorta yaptırdığı kuraldır.
CPT (Carriage Paid To / Taşıma Ödenmiş Olarak Teslim)
Satıcının varış yerine kadarki taşıma navlununu ödediği, ancak riskin ilk taşıyıcıya teslimatla alıcıya geçtiği kuraldır.
DAP (Delivered at Place / Belirtilen Yerde Teslim)
Satıcının malları belirtilen varış noktasında, boşaltmaya hazır taşıma aracının üzerinde alıcıya teslim ettiği kuraldır.
DDP (Delivered Duty Paid / Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim)
Satıcının ithalat gümrük vergileri dâhil tüm masraf ve riskleri üstlenerek malı alıcının adresinde teslim ettiği terimdir.
DPU (Delivered at Place Unloaded / Yerde Eşya Boşaltılmış Teslim)
Satıcının malları varış noktasında taşıma aracından boşaltılmış olarak alıcıya teslim etmekle yükümlü olduğu terimdir.
EXW (Ex Works / İşyerinde Teslim)
Satıcının malları kendi tesislerinde alıcının tasarrufuna bırakmasıyla risk ve masrafları devrettiği Incoterms terimidir.
FAS (Free Alongside Ship / Gemi Doğrultusunda Teslim)
Satıcının malları belirlenen yükleme limanında geminin yanına (rıhtım veya şat üzerine) bırakmasıyla teslimatı tamamladığı Incoterms kuralıdır.
FCA (Free Carrier / Taşıyıcıya Masrafsız Teslim)
Satıcının malları ihracat gümrüğünü tamamlayarak alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim ettiği çok modlu Incoterms kuralıdır.
FOB (Free on Board / Gemi Boresinde Teslim)
Satıcının malları belirlenen yükleme limanında alıcı tarafından seçilen gemiye yüklemesiyle teslimatı tamamladığı Incoterms terimidir.
Taşımacılık ve Nakliye
ADR (Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Anlaşması)
Karayoluyla uluslararası tehlikeli madde taşımacılığının emniyetli yapılmasını sağlayan Avrupa sözleşmesidir.
Aktarma Limanı (Hub Port / Transshipment Port)
Okyanus gemilerinden inen konteynerlerin feeder gemilere yüklenmek üzere bekletildiği ana dağıtım limanıdır.
AOG (Aircraft On Ground / Uçak Yerde)
Arıza nedeniyle uçamayan uçaklar için yedek parçaların acil kargo statüsünde taşınması operasyonudur.
BAF (Bunker Adjustment Factor / Akaryakıt Fiyat Ayarlama Faktörü)
Deniz navlununa petrol fiyatlarındaki dalgalanmaları yansıtmak amacıyla eklenen yakıt primidir.
Basar Tonajı ve Aks Yükü Sınırı
Karayolu güvenliği için araçların taşıyabileceği maksimum yasal ağırlık ve aks başına düşen yük limitidir.
Break Bulk (Dökme Parça Yük)
Konteynere sığmayan, paletli, kasalı veya çuvallı olarak gemi ambarına tek tek yüklenen genel kargodur.
CAF (Currency Adjustment Factor / Kur Ayarlama Faktörü)
Döviz kurlarındaki dalgalanma riskine karşı navluna ilave edilen kur ayarlama primidir.
Cross Taşımacılık (Üçüncü Ülke Taşımacılığı)
Taşıma firmasının merkezinin bulunduğu ülke dışındaki iki yabancı ülke arasında gerçekleştirdiği nakliyedir.
Demuraj (Demurrage / Bekleme Ücreti)
Konteynerin limanda veya depoda tahsis edilen serbest süreden (free time) fazla kalması nedeniyle ödenen gecikme cezasıdır.
Desi (Hacimsel Ağırlık)
Kargonun fiziki kapladığı hacmin (En x Boy x Yükseklik / 3000 veya 5000) formülüyle hesaplanan ağırlık birimidir.
Detansiyon (Detention)
Konteynerin limandan kapıya çekildikten sonra boş olarak armatöre zamanında iade edilmemesi durumundaki gecikme cezasıdır.
Detention Free Time (Detansiyon Serbest Süresi)
Boş veya dolu konteynerin liman dışına çıkarıldıktan sonra cezasız geri teslim edilmesi için tanınan süredir.
Dozvola (Geçiş Belgesi)
Karayolu taşımacılığında tırların diğer ülkelerin topraklarından geçebilmesi için verilen uluslararası transit izin belgesidir.
Dökme Yük (Bulk Cargo)
Ambalajlanmadan, paletlenmeden doğrudan gemi ambarına veya tankere doldurularak taşınan sıvı ya da katı yüktür.
Draft (Gemi Su Çekimi)
Geminin su seviyesinden en alt noktasına (omurgaya) kadar olan dik derinlik ölçüsüdür.
DWT (Deadweight Tonnage / Detveyit Tonilato)
Bir geminin yük, yakıt, su, kumanya ve mürettebat dahil taşıyabileceği maksimum güvenli ağırlık kapasitesidir.
FCL (Full Container Load / Tam Konteyner Yükü)
Bir konteynerin tamamının tek bir göndericiye ait yükle doldurulması durumudur.
Feeder Gemi (Besleyici Gemi)
Büyük konteyner gemilerinin yanaşamadığı tali limanlar ile ana aktarma limanları arasında yük taşıyan küçük gemidir.
Flat Rack Konteyner
Yan duvarları ve tavanı olmayan, sadece taban ve katlanabilir uç duvarlara sahip gabari dışı konteynerdir.
FTL (Full Truck Load / Tam Kamyon Yükü)
Bir tır veya kamyonun kapasitesinin tek bir göndericiye tahsis edilerek taşınması durumudur.
Gabari Dışı Taşıma İzin Belgesi
Ağırlık veya ebatları yasal sınırları aşan ağır nakliye araçlarının karayoluna çıkması için alınan özel izindir.
Gabari Dışı Yük (Out of Gauge - OOG)
Standart konteyner veya tente araç ölçülerini aşan yükseklik, genişlik veya uzunluktaki özel kargodur.
Gross Tonnage (GRT / Gros Tonilato)
Bir geminin kapalı hacimlerinin toplam büyüklüğünü belirten, ağırlık değil hacim bazlı ölçüdür.
IMO Tehlikeli Madde (IMDG Code)
Deniz yoluyla taşınan tehlikeli maddelerin sınıflandırılması, ambalajlanması ve etiketlenmesini düzenleyen uluslararası koddur.
Intermodal Taşımacılık
Yükün içindeki kap veya konteyner değiştirilmeden birden fazla taşıma modu kullanılarak taşınmasıdır.
ISPS Kodu (Uluslararası Gemi ve Liman Tesisleri Güvenlik Kodu)
Gemi ve liman tesislerinin terör ve güvenlik tehditlerine karşı korunmasını düzenleyen uluslararası standarttır.
İstif Faktörü (Stowage Factor)
Bir ton ağırlığındaki kargonun gemi ambarında kapladığı hacmi (m3 veya ft3) gösteren orandır.
Kabotaj (Cabotage)
Bir ülkenin kendi limanları veya şehirleri arasında deniz/kara taşımacılığı yapma hakkının kendi bayrağına tanınmasıdır.
Koli Ebadı ve Hacim Hesaplama
Kargonun dış ambalaj boyutlarının en, boy ve yükseklik olarak ölçülerek metreküp (m3) cinsinden hesaplanmasıdır.
Konsolidasyon
Farklı göndericilerden gelen küçük hacimli yüklerin birleştirilerek tek bir araç veya konteynerde taşınması işlemidir.
Konteyner Taşıyıcı Şasi (Chassis)
Deniz konteynerlerinin limandan karayoluna aktarılarak çekici ile taşınmasını sağlayan tekerlekli iskelet treylerdir.
LCL (Less than Container Load / Parsiyel Konteyner Yükü)
Bir konteyneri doldurmayan farklı firmalara ait yüklerin bir arada taşındığı parsiyel deniz sevkıyatıdır.
LDM (Lademeter / Yükleme Metresi)
Karayolu taşımacılığında aracın uzunlamasına kapladığı 1 metrelik alanı ifade eden hacimsel ölçü birimidir.
Liman Masrafları (Port Charges)
Gemi ve kargo için liman sahasında verilen yükleme, tahliye, barınma ve kılavuzluk hizmetlerinin toplam maliyetidir.
Lowbed (Alçak Yataklı Treyler)
Ağır ve yüksek gabarili iş makinelerinin taşınması için tasarlanmış özel alçak platformlu yarı romorktur.
Multimodal Taşımacılık
Tek bir taşıma sözleşmesi ile birden fazla taşıma modunun (kara, deniz, hava, demiryolu) entegre kullanılmasıdır.
Navlun (Freight)
Yükün bir noktadan diğerine taşınması karşılığında taşıyıcı firmaya ödenen taşıma ücretidir.
Open Top Konteyner (Üstü Açık Konteyner)
Sabit tavanı bulunmayan, üstü branda ile kapatılan ve yüksek yüklerin vinçle yüklendiği konteyner türüdür.
Parsiyel Taşıma (LCL / LTL)
Bir taşıma aracını tek başına doldurmayan parça yüklerin aynı güzergahtaki diğer yüklerle paylaşılmasıdır.
Proje Taşımacılığı (Project Cargo)
Standart ölçü ve ağırlıkların çok üzerindeki fabrika, santral ve tesis ekipmanlarının özel mühendislikle taşınmasıdır.
Reefer Konteyner (Soğutuculu Konteyner)
Dahili soğutma ünitesi sayesinde içerisindeki sıcaklığı belirli bir derecede sabit tutabilen özel konteynerdir.
Ro-Ro (Roll-on/Roll-off)
Tır, kamyon, otomobil gibi tekerlekli araçların kendi hareketleriyle yüklenip boşaltıldığı gemi taşımacılığıdır.
Serbest Süre (Free Time)
Konteynerin limanda beklemesi veya içinin boşaltılması için armatör tarafından verilen ücretsiz süredir.
Slot
Konteyner gemisinde bir konteynerin yerleştiği belirli park alanı veya terminalde ayrılan zaman dilimidir.
Sürşarj (Surcharge / Ek Ödemeler)
Temel navlun bedeline ek olarak beklenmeyen durumlar veya özel hizmetler için yansıtılan ek ücretlerdir.
Sürücüsüz Dorse Taşımacılığı (Unaccompanied Transport)
Tır çekicisi ve sürücüsü olmadan yalnızca dorsenin Ro-Ro gemisine yüklenerek taşınmasıdır.
TEU (Twenty-Foot Equivalent Unit)
20 ayaklık standart konteyneri esas alan deniz taşımacılığı kapasite birimidir.
THC (Terminal Handling Charge / Terminal Elleçleme Ücreti)
Limanlarda konteynerlerin gemiden karaya veya karadan gemiye yüklenip indirilmesi karşılığı alınan elleçleme bedelidir.
Transit Süre (Transit Time)
Taşıma aracının çıkış limanından veya deposundan varış noktasına ulaşması için geçen toplam seyahat süresidir.
ULD (Unit Load Device / Hava Kargo Konteyneri)
Uçak ambarlarına tam uyum sağlaması için özel tasarlanmış alüminyum palet ve konteynerlerdir.
Tedarik Zinciri
3PL (Third Party Logistics / Üçüncü Taraf Lojistik)
Şirketlerin depolama ve nakliye gibi lojistik faaliyetlerini uzman dış kaynak firmalarına devretmesidir.
4PL (Fourth Party Logistics / Dördüncü Taraf Lojistik)
Tüm tedarik zinciri süreçlerini uçtan uca tasarlayan, yöneten ve entegre eden sistem entegratörü lojistik sağlayıcıdır.
Bullwhip Etkisi (Kamçı Etkisi)
Müşteri talebindeki küçük dalgalanmaların tedarik zincirinin üst halkalarına doğru büyüyerek stok sapmalarına yol açmasıdır.
Döngüsel Tedarik Zinciri (Circular Supply Chain)
Ürünlerin kullanım ömrü bittiğinde geri dönüştürülerek yeniden üretime dahil edildiği atıksız modeldir.
Drop Shipping (Stoksuz Satış Lojistiği)
Satıcının ürünü stoğunda tutmadan, sipariş geldikçe doğrudan üreticiden alıcıya kargolattığı modeldir.
E-Ticaret Lojistiği (E-Logistics)
İnternet üzerinden verilen küçük adetli ancak yüksek hacimli siparişlerin depolanması ve hızlı dağıtımıdır.
FIATA
Uluslararası Taşıma İşleri Komisyoncuları Dernekleri Federasyonu olan küresel lojistik çatı örgütüdür.
Freight Forwarder (Taşıma İşleri Komisyoncusu)
Tedarikçiden alıcıya kadarki nakliye, gümrük ve depolama süreçlerini organize eden lojistik organizatörüdür.
Just-In-Time (JIT / Tam Zamanında Üretim)
Stok tutma maliyetlerini sıfırlamak amacıyla hammadde veya parçaların tam ihtiyaç anında tesise ulaştırıldığı stratejidir.
KPI (Key Performance Indicator / Temel Performans Göstergesi)
Lojistik süreçlerin verimliliğini, hızını ve kalitesini ölçmek için kullanılan sayısal metriklerdir.
Lead Time (Tedarik Süresi)
Siparişin verilmesinden ürünün alıcıya teslim edilmesine kadar geçen toplam süredir.
Lojistik Köy (Logistics Center / Hub)
Ulaştırma modlarının kesiştiği, depolama, gümrükleme ve nakliye hizmetlerinin bir arada sunulduğu dev tesislerdir.
Milk-Run (Süt Turları)
Tek bir taşıma aracının belirlenen rota üzerinde birden fazla tedarikçiden mal toplayarak tek merkeze getirmesidir.
OTIF (On-Time In-Full / Zamanında ve Eksiksiz Teslimat)
Müşteri siparişinin istenen tarihte ve eksiksiz miktarda teslim edilme başarısını ölçen tedarik zinciri metriğidir.
Soğuk Zincir (Cold Chain)
Isıya duyarlı ürünlerin üretimden tüketime kadar belirli sıcaklık aralığında kesintisiz taşınması ve depolanmasıdır.
Son Kilometre Teslimatı (Last Mile Delivery)
Ürünün dağıtım merkezinden veya depodan son tüketicinin adresine ulaştırıldığı nihai teslimat aşamasıdır.
Stok Devir Hızı (Inventory Turnover)
Belirli bir dönemde depodaki stokların kaç kez satılıp yenilendiğini gösteren finansal ve lojistik orandır.
Stok Gün Sayısı (Days of Supply)
Mevcut depodaki stok miktarının hiç yeni alım yapılmadan kaç günlük satışı karşılayabileceğini gösteren süredir.
Tedarik Zinciri Risk Yönetimi
Savaş, doğal afet, liman grevleri veya hammadde krizlerine karşı alternatif tedarik planlarının hazırlanmasıdır.
Tedarikçi Performans Yönetimi
Tedarikçilerin teslimat hızı, kalitesi ve maliyet uygunluğunun belirli metriklerle puanlanmasıdır.
Tersine Lojistik (Reverse Logistics)
Ürünlerin son tüketiciden geri iadesi, geri dönüşümü veya imhası için geriye doğru işletilen lojistik akıştır.
TİO (Taşıma İşleri Organizatörü)
Mevzuat gereği karayolu, deniz, hava veya demiryolu taşımacılığını kendi adına organizatör olarak yürüten lisanslı firmadır.
VMI (Vendor Managed Inventory / Tedarikçi Yönetimli Envanter)
Alıcının deposundaki stok seviyelerinin ve sipariş yenilemenin doğrudan tedarikçi tarafından yönetildiği modeldir.
Yeşil Lojistik (Green Logistics)
Lojistik faaliyetlerin çevreye, karbon salınımına ve doğaya verdiği zararı en aza indirmeyi hedefleyen yaklaşımdır.